Osoba koja je na naukovanju, istodobno je učenik srednje strukovne škole i naučnik u obrtu u kojem ima zaključen ugovor o naukovanju. Naukovanje je sastavni dio cjelovitog sustava odgoja i obrazovanja za zanimanja u obrtu, malom i srednjem poduzetništvu.
Svrha naukovanja je obrazovanje i osposobljavanje naučnika za obavljanje poslova u zanimanju za koje se školuje. Praktični dio naukovanja izvodi se u dobro opremljenim obrtima za obavljanje praktičnog dijela naukovanja. Poduku izvode majstori - stručni učitelji. Za prijam naučnika, obrtniku se izdaje dozvola (licenca). Naukovanje se ostvaruje prema izvedbenom nastavnom planu i programu.
Obrtnik koji želi primiti naučnika na naukovanje mora licencirati svoj obrt. Zahtjev za izdavanje licence (podiže se u obrtničkoj komori) predaje se u područnoj obrtničkoj komori. Licencu može dobiti obrtnik koji ima majstorsko zvanje u zanimanju za koje želi primiti naučnika ili obrtnik (odnosno kod obrtnika zaposlen djelatnik) koji ima priznat majstorski status i završeno osposobljavanje iz radne pedagogije. Uz ovaj uvjet obrtnik mora imati i odgovarajući prostor, odgovarajuću opremu koja omogućava realizaciju najmanje 70% izvedbenog programa praktičnog dijela naukovanja i osigurane mjere higijensko-tehničke zaštite pri radu i zaštite okoliša, te propisane sanitarne standarde. Licenciranje obrta vrši Komisija za izdavanje dozvola (licenci). Broj naučnika koji obrtnik može primiti u svom obrtu ovisi o broju majstora i broju naučničkih mjesta. Po jednom majstoru mogu se primiti najviše tri naučnika na naukovanje.
Tijekom svog školovanja učenik koji je upisao neko od programa obrtničkih zanimanja mora položiti nekoliko ispita. U drugoj polovici druge godine naukovanja naučnik mora pristupiti kontrolnom ispitu iz stručno – teorijskih i praktičnih znanja i vještina. On služi kao priprema naučnika za polaganje pomoćničkog ispita. Svrha kontrolnog ispita jest utvrditi ostvaruju li se ciljevi i zadaće naukovanja. Ukoliko se utvrdi da se navedene zadaće ne ostvaruju Komisija za provođenje kontrolnog ispita mora utvrditi uzroke neostvarivanja programa i odrediti načine i rok njihova otklanjanja o čemu mora obavijestiti Hrvatsku obrtničku komoru. Ako se uzroci u zadanom roku ne uklone Hrvatska obrtnička komora može pokrenuti postupak za oduzimanje dozvole (licence) obrtniku, odnosno dati preporuku školi za preispitivanje provođenja stručno – teorijskog dijela programa naukovanja.
